Regały magazynowe: nośność, tabliczka i obowiązkowy przegląd

Regał wygląda na najprostszy element magazynu: cztery słupy, kilka belek, żadnego silnika. Właśnie dlatego jako jedyny stoi latami bez sprawdzenia, a potem jedna paleta wjeżdża o dwadzieścia centymetrów za głęboko i sekcja składa się w kilka sekund.

Tabliczka z obciążeniem jest obowiązkiem, nie ozdobą

Przepisy nakazują wywiesić czytelne informacje o dopuszczalnym obciążeniu podłóg, stropów oraz urządzeń przeznaczonych do składowania. Państwowa Inspekcja Pracy dopowiada, jak ma to wyglądać w praktyce: informacja o bezpiecznych obciążeniach ma znaleźć się w dobrze widocznym miejscu na urządzeniu do składowania, w języku polskim i w formie trwałej.

Jeżeli w magazynie pracują osoby, które polskim nie władają, treść ma być zrozumiała również dla nich. Wyblakła kartka przyklejona taśmą do słupa tego warunku nie spełnia.

Cztery rzeczy, które trzeba ustalić przed wstawieniem pierwszej palety

Dla każdego rodzaju składowanego materiału określa się miejsce, sposób i dopuszczalną wysokość składowania. Masa ładunku nie może przekraczać dopuszczalnego obciążenia regałów i podestów. Masa ładunku razem z masą urządzeń do składowania i transportu nie może przekraczać dopuszczalnego obciążenia podłóg i stropów. Informacje o tych wartościach trzeba wywiesić.

Trzeci warunek wypada z pamięci najczęściej, bo dotyczy stropu, a nie regału. Magazyn na piętrze albo antresola z regałami to sytuacja, w której wolno przekroczyć limit budynku, mieszcząc się w limicie konstrukcji regału.

Sam regał: wytrzymałość, stabilność i zabezpieczenie przed przewróceniem

Regały powinny mieć odpowiednio wytrzymałą i stabilną konstrukcję oraz zabezpieczenia przed przewróceniem się. To zdanie z rozporządzenia brzmi ogólnie, natomiast ma bardzo konkretny skutek: regał z wygiętym słupem albo z wyrwaną kotwą przestaje spełniać warunek, więc nie wolno go obciążać do czasu naprawy.

Uszkodzenia biorą się najczęściej z uderzeń wózkiem przy wjeżdżaniu w gniazdo. Kierowca zwykle o nich wie, tylko nie ma nawyku zgłaszania, dopóki nic się nie sypie.

Odstępy między regałami zależą od sprzętu, nie od metrażu

Szerokość odstępów między regałami ma odpowiadać stosowanym środkom transportowym oraz umożliwiać bezpieczne operowanie tymi środkami i ładunkami. Przepis wiąże więc układ magazynu z konkretnym wózkiem, którym firma pracuje, a nie z ogólną normą metrów.

Wymiana wózka na większy albo dołożenie drugiego do tej samej alejki zmienia warunek, który wcześniej był spełniony. Ile sprzętu magazyn naprawdę potrzebuje i jak to policzyć, rozpisujemy w tekście o tym, jak policzyć transport wewnętrzny.

Co idzie na najniższą półkę

Przedmioty łatwo tłukące się, niebezpieczne substancje i preparaty chemiczne oraz materiały o największej masie składuje się na najniższych półkach regałów. Sposób układania i zdejmowania materiałów nie może przy tym stwarzać zagrożenia dla pracowników.

Przedmioty, których wymiary, kształt i masa decydują o indywidualnym sposobie składowania, ustawia się stabilnie, z uwzględnieniem położenia środka ciężkości, tak aby zapobiec ich wywróceniu się lub spadnięciu. Do wyższych półek trzeba zapewnić bezpieczny dostęp, bo wchodzenie po konstrukcji regału jest zabronione.

Stosy i palety rządzą się tymi samymi zasadami

Przy składowaniu w stosach przepisy stawiają cztery warunki: stateczność uzyskaną przez dobranie wysokości do rodzaju materiału i wytrzymałości opakowań, wiązanie między warstwami, ułożenie stosu tak, aby środek ciężkości przedmiotów pozostawał wewnątrz jego obrysu, oraz odległość między stosami pozwalającą bezpiecznie układać i przemieszczać materiały.

Rozładunek prowadzi się kolejno od najwyższych warstw, a wyjmowanie materiałów ze środka stosu jest niedopuszczalne. Przy składowaniu na paletach i w kontenerach obowiązuje ta sama zasada co przy regałach: odstępy muszą odpowiadać sprzętowi, którym się w magazynie jeździ.

Układnica magazynowa to już urządzenie pod dozorem

Regał sam w sobie nie podlega dozorowi technicznemu, natomiast układnica magazynowa poruszająca się między regałami już tak, bo rozporządzenie o warunkach technicznych dozoru wymienia ją wśród urządzeń transportu bliskiego objętych badaniem okresowym co rok. Zmienia to rytm obowiązków: dochodzą badania prowadzone przez inspektora, przeglądy konserwacyjne w terminach z przepisów i wpisy do dziennika konserwacji.

Magazyn wysokiego składowania łączy więc dwa reżimy w jednej hali. Które urządzenia trafiają pod dozór i dlaczego, rozpisujemy w tekście o tym, które maszyny trzeba zgłosić do UDT.

Osoba odpowiedzialna za regały

Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że w magazynie należy wyznaczyć osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo regałów i podać jej nazwisko do wiadomości pracowników. Bez tego zgłoszenie uszkodzenia nie ma adresata i kończy się na uwadze rzuconej na korytarzu.

Ta sama osoba prowadzi zwykle zapis oględzin i decyduje o wyłączeniu uszkodzonej sekcji z użytku. Zasada jest ta sama co przy maszynach, gdzie każdy przegląd zostawia ślad w dokumentach.

PN-EN 15635: co opisuje norma

Norma PN-EN 15635:2010 nosi tytuł „Stalowe statyczne systemy składowania. Zastosowanie i utrzymanie urządzeń do składowania” i to w niej opisano zasady użytkowania oraz utrzymania regałów, w tym ocenę uszkodzeń i oznaczanie dopuszczalnych obciążeń. Państwowa Inspekcja Pracy powołuje się na nią przy omawianiu bezpiecznej eksploatacji regałów.

Norma nie jest przepisem, więc sama z siebie nie tworzy obowiązku. Daje natomiast gotowe kryteria, według których ocenia się, czy regał nadal ma wytrzymałą i stabilną konstrukcję, a tego wymaga już rozporządzenie.

Co zrobić w magazynie w najbliższy poniedziałek

Przejdź alejkami i sprawdź trzy rzeczy: czy przy każdym regale wisi czytelna informacja o dopuszczalnym obciążeniu, czy słupy w gniazdach wjazdowych nie mają wgnieceń oraz czy najcięższe palety leżą na dole. To zajmuje kwadrans i wyłapuje większość sytuacji, które kończą się zawaleniem sekcji.

Potem wyznacz osobę odpowiedzialną i ustal, komu obsługa wózków zgłasza uderzenia w konstrukcję. Sprzęt, którym się w magazynie jeździ, ma swoje własne terminy i badania, opisujemy je w tekście o tym, co podlega dozorowi technicznemu w warsztacie i w magazynie.

Najczęstsze pytania