Wciągnik puszcza ładunek na posadzkę, hala cichnie na dwie sekundy i zaczyna się część, w której popełnia się najwięcej błędów. Nie przy naprawie. Przy tym, co dzieje się w ciągu pierwszej godziny, bo wtedy decyduje się, czy firma będzie miała czym wykazać, że zachowała się prawidłowo.
Ludzie, potem maszyna
W razie wypadku przy pracy pracodawca podejmuje niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnia udzielenie pierwszej pomocy poszkodowanym oraz ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku w przewidzianym trybie, a potem stosuje środki zapobiegające podobnym zdarzeniom.
Kolejność jest tu ważna sama w sobie. Uruchomienie maszyny, żeby sprawdzić, „czy jeszcze działa”, zaciera stan, który za chwilę będzie ustalany, i potrafi wywołać drugie zdarzenie przy tej samej usterce.
Niebezpieczne uszkodzenie: co kryje się pod tą nazwą
Przepisy o dozorze definiują niebezpieczne uszkodzenie jako nieprzewidziane uszkodzenie urządzenia, w wyniku którego nie nadaje się ono do eksploatacji albo jego dalsza eksploatacja stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, mienia oraz środowiska. Nieszczęśliwy wypadek to nagłe zdarzenie, które spowodowało obrażenia ciała albo śmierć.
Obie definicje obejmują więc zdarzenia bez rannych. Pęknięte cięgno nośne, przy którym nikomu nic się nie stało, mieści się w pierwszej z nich i uruchamia obowiązek zawiadomienia.
Telefon do jednostki dozoru jest obowiązkiem
Eksploatujący urządzenie techniczne jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić organ właściwej jednostki dozoru technicznego o każdym niebezpiecznym uszkodzeniu urządzenia lub nieszczęśliwym wypadku związanym z jego eksploatacją. Kto tego obowiązku nie wykonuje, podlega karze grzywny.
Zawiadomienie dotyczy urządzeń objętych dozorem, więc pierwszym pytaniem po zdarzeniu jest to, czy uszkodzona maszyna do nich należy. Listę rozpisujemy w tekście o tym, które maszyny trzeba zgłosić do UDT.
Kiedy dzwoni się do inspektora pracy i prokuratora
Pracodawca niezwłocznie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał takie skutki i ma związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy.
Te zawiadomienia biegną niezależnie od zgłoszenia do dozoru technicznego. Jedno nie zastępuje drugiego, bo dotyczą innych organów i innej podstawy prawnej.
Cztery informacje, które podaje się przy zgłoszeniu
Ustawa opisuje zestaw danych o zdarzeniu, który trafia do jednostki dozoru: data i miejsce zdarzenia, wskazanie eksploatującego urządzenie, numer ewidencyjny oraz numer fabryczny urządzenia i okoliczności zdarzenia. Ten sam komplet warto mieć pod ręką, dzwoniąc samemu.
Numer ewidencyjny nadaje jednostka dozoru i znajduje się w księdze rewizyjnej urządzenia, numer fabryczny na tabliczce znamionowej. Szukanie ich w trakcie rozmowy przedłuża zgłoszenie, które ma być niezwłoczne.
Zabezpiecz miejsce i zapisz stan, zanim wszystko wróci na swoje miejsce
Zrób zdjęcia z kilku stron, spisz godzinę zdarzenia, nazwiska świadków, numer fabryczny i ewidencyjny urządzenia oraz stan licznika roboczogodzin. Zabezpiecz części, które uległy uszkodzeniu, i nie oddawaj ich od razu do utylizacji.
Ten komplet informacji jest potrzebny i dozorowi technicznemu, i zespołowi ustalającemu okoliczności wypadku. Zebrany po dwóch dniach jest już rekonstrukcją z pamięci, a nie zapisem stanu faktycznego.
Maszyna nie wraca do ruchu sama
Przy urządzeniach transportu bliskiego jednostka dozoru przeprowadza badanie doraźne powypadkowe lub poawaryjne, żeby określić stan techniczny urządzenia oraz przyczyny nieszczęśliwego wypadku albo niebezpiecznego uszkodzenia. Zakres badania i potrzebną dokumentację ustala organ jednostki dozoru.
Niezależnie od tego działa obowiązek z przepisów o użytkowaniu maszyn: kontrola specjalna należy się w przypadku możliwości pogorszenia bezpieczeństwa będącego wynikiem niebezpiecznych uszkodzeń oraz wypadków przy pracy. Ten sam obowiązek wraca po pracach modyfikacyjnych, po zjawiskach przyrodniczych i po wydłużonym postoju maszyny, o czym piszemy przy okazji tego, co ile robi się przegląd i kto go wykonuje.
Naprawy nie zaczyna się od odkręcenia osłony
Przy urządzeniach transportu bliskiego zakres naprawy albo modernizacji oraz dokumentację uzgadnia się z organem właściwej jednostki dozoru technicznego, a same prace rozpoczyna się dopiero po tym uzgodnieniu. Kolejność jest tu odwrotna do odruchu: najpierw uzgodnienie, potem klucz.
Przepisy o użytkowaniu maszyn dokładają warunek dotyczący ludzi. Jeżeli obsługa, naprawa, remont albo konserwacja maszyn powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa lub zdrowia pracowników, czynności te mają wykonywać pracownicy upoważnieni i mający odpowiednie kwalifikacje. Który sprzęt w warsztacie w ogóle podpada pod te reguły, sprawdzisz w tekście o tym, co z wciągników i podnośników podlega dozorowi.
Papier: co powstaje i jak długo leży w segregatorze
Protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy razem z pozostałą dokumentacją powypadkową pracodawca przechowuje przez 10 lat. Prowadzi też rejestr wypadków przy pracy, a koszty ustalania okoliczności i przyczyn ponosi po swojej stronie.
Wyniki kontroli maszyn, w tym kontroli specjalnej po zdarzeniu, rejestruje się i przechowuje przez 5 lat od dnia jej zakończenia, do dyspozycji organów nadzoru i kontroli warunków pracy. Konserwator odnotowuje w dzienniku konserwacji nieprawidłowości, przez które urządzenie trzeba było wyłączyć z eksploatacji.
Przygotuj to, zanim awaria nastąpi
Powieś przy maszynie kartkę z trzema numerami: do serwisu, do jednostki dozoru technicznego i do służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Dopisz numer ewidencyjny urządzenia, bo przy zgłoszeniu poda się go w pierwszej kolejności.
Ustal też, kto w firmie podejmuje decyzję o wyłączeniu maszyny z ruchu i kto dzwoni. Bez tego pierwsza godzina schodzi na szukaniu osoby decyzyjnej. Sprawdź przy okazji, czy przy maszynie leży instrukcja producenta wraz z dokumentacją, bo zespół ustalający okoliczności zapyta o nią od razu.
Najczęstsze pytania
Kogo trzeba zawiadomić po awarii maszyny?
Jeżeli urządzenie podlega dozorowi technicznemu, eksploatujący niezwłocznie zawiadamia organ właściwej jednostki dozoru o niebezpiecznym uszkodzeniu albo o nieszczęśliwym wypadku związanym z eksploatacją. Jeżeli doszło do wypadku przy pracy o skutku śmiertelnym, ciężkim albo zbiorowym, pracodawca zawiadamia dodatkowo okręgowego inspektora pracy i prokuratora.
Co grozi za niezgłoszenie uszkodzenia urządzenia?
Ustawa o dozorze technicznym przewiduje za to karę grzywny, a postępowanie prowadzi się w trybie przepisów o wykroczeniach. Osobno odpowiada ten, kto dopuszcza urządzenie do eksploatacji bez decyzji dozoru albo wbrew decyzji o wstrzymaniu eksploatacji, i tu grozi grzywna albo kara ograniczenia wolności.
Czy po awarii można uruchomić maszynę po naprawie?
Przy urządzeniach objętych dozorem badanie doraźne powypadkowe lub poawaryjne przeprowadza jednostka dozoru w celu określenia stanu technicznego urządzenia oraz przyczyn zdarzenia. Niezależnie od tego maszyna, przy której doszło do niebezpiecznego uszkodzenia albo wypadku przy pracy, podlega kontroli specjalnej wynikającej z przepisów o użytkowaniu maszyn.
Jak długo trzeba trzymać dokumenty po wypadku?
Protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy razem z pozostałą dokumentacją powypadkową przechowuje się przez 10 lat. Wyniki kontroli maszyn, w tym kontroli specjalnej, przechowuje się przez 5 lat od dnia jej zakończenia.
Źródła 4
- Internetowy System Aktów Prawnych, Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym, tekst jednolity eli.gov.pl/eli/DU/2024/1194/ogl
- Internetowy System Aktów Prawnych, Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tekst jednolity eli.gov.pl/eli/DU/2025/277/ogl
- Internetowy System Aktów Prawnych, Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy eli.gov.pl/eli/DU/2002/1596/ogl
- Internetowy System Aktów Prawnych, Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 30 października 2018 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji urządzeń transportu bliskiego eli.gov.pl/eli/DU/2018/2176/ogl
Jak sprawdziliśmy ten artykuł ↧
Treść powstaje na podstawie źródeł naukowych i wytycznych. W researchu pomaga sztuczna inteligencja, a redakcja porządkuje i sprawdza tekst. Powołujemy się na źródła recenzowane i oficjalne (badania, WHO, towarzystwa naukowe). Artykuł aktualizujemy, gdy zmienia się stan wiedzy.
