Przegląd maszyny: co ile, kto go robi i co powinno być w protokole

Kierownik utrzymania ruchu pokazuje inspektorowi teczkę z protokołami i słyszy, że brakuje w niej dwóch rzeczy. Nie dlatego, że ktoś zaniedbał serwis. Dlatego, że w firmie jednym słowem nazywano trzy różne obowiązki, a papier powstawał tylko po jednym z nich.

Trzy czynności, które w hali nazywa się tak samo

Pierwsza wynika z przepisów o użytkowaniu maszyn przez pracowników i obejmuje kontrole wstępne, okresowe oraz specjalne. Druga to przegląd konserwacyjny urządzenia transportu bliskiego, wykonywany w rytmie liczonym w dniach. Trzecia to badanie przeprowadzane przez inspektora jednostki dozoru technicznego.

Każda ma innego wykonawcę i inny dokument na końcu. Firma, która prowadzi tylko jeden z tych zapisów, przy kontroli warunków pracy zostaje z luką, której nie da się uzupełnić wstecz.

Kontrola wstępna: przed pierwszym uruchomieniem i po przeprowadzce

Jeżeli bezpieczne użytkowanie maszyny zależy od warunków, w jakich ją zainstalowano, pracodawca poddaje ją kontroli wstępnej po zainstalowaniu, a przed przekazaniem do eksploatacji po raz pierwszy. Ten sam obowiązek wraca po zainstalowaniu maszyny na innym stanowisku pracy lub w innym miejscu.

Przeniesienie prasy o dwadzieścia metrów dalej wygląda w hali na drobiazg organizacyjny, a w przepisach oznacza nową kontrolę. Przy urządzeniach transportu bliskiego demontaż i ponowny montaż w nowym miejscu uruchamia dodatkowo badanie doraźne eksploatacyjne.

Kontrola okresowa i cztery powody kontroli specjalnej

Maszyny narażone na działanie warunków powodujących pogorszenie ich stanu technicznego podlegają kontroli okresowej oraz badaniom. Osobno przepisy wymieniają kontrolę specjalną, a powody są cztery: prace modyfikacyjne, zjawiska przyrodnicze, wydłużony czas postoju maszyny oraz niebezpieczne uszkodzenia i wypadki przy pracy.

Trzeci powód zaskakuje najczęściej. Maszyna, która stała pół roku pod ścianą, nie wraca do ruchu tak samo, jak z niej wyszła, i przepisy traktują to jak zmianę stanu technicznego. Co zrobić bezpośrednio po zdarzeniu, które taką kontrolę wywołuje, rozpisujemy w tekście o tym, co robić w pierwszej godzinie po awarii.

Kto ma prawo wykonać kontrolę

Kontroli dokonują jednostki działające na podstawie odrębnych przepisów albo osoby upoważnione przez pracodawcę i mające odpowiednie kwalifikacje. Naprawy, remonty i konserwację powodujące zagrożenia dla bezpieczeństwa pracowników wykonują pracownicy upoważnieni i wykwalifikowani.

Przy urządzeniach transportu bliskiego przepisy idą dalej i wskazują konserwatora z zaświadczeniem kwalifikacyjnym. On sprawdza mechanizmy napędowe, układy hamulcowe, cięgna nośne i ich zamocowania, działanie urządzeń zabezpieczających, ograniczników ruchowych oraz układów sterowania i sygnalizacji.

Terminy przy urządzeniach transportu bliskiego

Rozporządzenie o warunkach technicznych dozoru dla tych urządzeń podaje terminy przeglądów konserwacyjnych w dniach. Suwnica z napędem mechanicznym oraz wózek podnośnikowy z fotelem dla obsługującego: co 30 dni. Suwnica z napędem ręcznym oraz wciągnik z napędem ręcznym: co 90 dni. Dźwignik przenośny: co 180 dni.

Osobno biegnie przegląd konstrukcji nośnej, toru jezdnego oraz instalacji ochrony przeciwporażeniowej i uziemień, wykonywany nie rzadziej niż raz na 12 miesięcy, o ile instrukcja eksploatacji nie ustala terminów krótszych. Które urządzenia w warsztacie w ogóle podpadają pod te przepisy, sprawdzisz w tekście o tym, co z wciągników i podnośników podlega dozorowi.

Co sprowadza inspektora poza terminem badania okresowego

Poza badaniem odbiorczym i okresowym rozporządzenie przewiduje badania doraźne: eksploatacyjne, kontrolne oraz powypadkowe i poawaryjne. Wniosek o badanie doraźne eksploatacyjne eksploatujący składa po wymianie cięgien nośnych, urządzeń chwytających, zespołu napędowego, mechanizmu podnoszenia albo zmiany wysięgu oraz urządzeń zabezpieczających, w tym ogranicznika prędkości i ogranicznika obciążenia.

Ten sam obowiązek wraca po naprawie lub modernizacji urządzenia, po zmianie miejsca pracy wymagającej demontażu i ponownego montażu oraz po ocenie stanu technicznego wykonanej po przekroczeniu resursu. Resurs to parametry graniczne wyznaczone liczbą cykli pracy i stanem obciążenia w założonym okresie eksploatacji. Jeżeli producent go nie podał, wyznacza go eksploatujący.

Co musi znaleźć się we wpisie do dziennika konserwacji

Dziennik konserwacji zakłada się oddzielnie dla każdego urządzenia i wolno prowadzić go w formie elektronicznej. Konserwator wpisuje wykonane czynności i ich wynik, a przy tym imię i nazwisko, numer zaświadczenia kwalifikacyjnego, datę przeglądu oraz stan licznika roboczogodzin albo cykli pracy.

O nieprawidłowościach, przez które urządzenie trzeba wyłączyć z eksploatacji, konserwator zawiadamia eksploatującego bezzwłocznie i odnotowuje to w dzienniku. Wpis bez numeru zaświadczenia jest w praktyce wpisem anonimowym, a inspektor sprawdza dziennik w zakresie badania okresowego.

Dokument, który musi być na miejscu, i pięć lat archiwum

Wyniki kontroli wstępnych, okresowych i specjalnych rejestruje się i przechowuje do dyspozycji zainteresowanych organów, zwłaszcza nadzoru i kontroli warunków pracy, przez 5 lat od dnia zakończenia tych kontroli. Krótszy albo dłuższy termin mogą narzucić odrębne przepisy.

Maszyny używane poza terenem zakładu mają dodatkowy obowiązek: w miejscu użytkowania musi być dostępny dokument potwierdzający przeprowadzenie ostatniej kontroli. Podnośnik wożony na budowy bez tego papieru w kabinie jest maszyną nieudokumentowaną, choćby w biurze leżał komplet protokołów. Osobno maszyna musi mieć przy sobie instrukcję i dokumentację techniczno-ruchową.

Nieprzygotowana maszyna: rachunek przychodzi tak czy inaczej

Urządzenie zgłoszone do badania musi być zmontowane, sprawne technicznie i przygotowane do eksploatacji, a eksploatujący zapewnia bezpieczne warunki pracy, obciążenie do prób i osprzęt do jego podnoszenia. Za przestoje z przyczyn leżących po stronie zleceniodawcy jednostka dozoru pobiera opłatę za każdą pełną godzinę.

Za badanie nieprzeprowadzone albo przeprowadzone tylko częściowo z winy zleceniodawcy pobiera się pełną opłatę jak za czynność zrealizowaną. Do tego opłatę liczy się jak za dwie godziny, choćby czynności trwały krócej, a w niedziele, święta i w porze nocnej rośnie ona o 100 procent. Ile to razem daje przy typowych urządzeniach, pokazujemy w tekście o tym, ile naprawdę kosztuje maszyna w firmie.

Najczęstsze pytania