Wciągniki i podnośniki warsztatowe: co podlega dozorowi, a co nie

Mały warsztat rzadko ma suwnicę i dlatego właściciel zwykle zakłada, że dozór techniczny go nie dotyczy. Wciągnik łańcuchowy pod stropem i podnośnik do samochodów mówią co innego, tylko w każdym z tych przypadków obowiązki wyglądają inaczej.

Co rozporządzenie zalicza do urządzeń transportu bliskiego

Lista obejmuje wciągarki i wciągniki, suwnice, żurawie, układnice, dźwigniki wraz z systemami do parkowania samochodów, wyciągi towarowe, podesty ruchome, urządzenia dla osób niepełnosprawnych, schody i chodniki ruchome, przenośniki okrężne, wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia, dźwigi, dźwignice linotorowe oraz urządzenia do przemieszczania kontenerów.

W warsztacie z tej listy pojawiają się najczęściej trzy pozycje: wciągnik, dźwignik i wózek podnośnikowy. Każda ma inną formę dozoru, więc pytanie „czy to podlega” nie ma jednej odpowiedzi.

Trzy formy dozoru i co z nich wynika

Dozór pełny oznacza badania okresowe wykonywane przez inspektora. Dozór ograniczony zastępuje je badaniem doraźnym kontrolnym w dłuższym cyklu. Dozór uproszczony nie przewiduje badań technicznych, z wyjątkiem doraźnych powypadkowych i poawaryjnych, a dla urządzeń nim objętych nie wydaje się decyzji zezwalającej na eksploatację.

Formę dozoru ustala organ jednostki dozoru w decyzji zezwalającej, a rozporządzenie przypisuje ją poszczególnym rodzajom urządzeń w tabeli. Nie jest to więc kwestia uzgodnienia, tylko odczytania właściwego wiersza.

Wciągnik ręczny do 2000 kg: dozór uproszczony

Wciągniki i wciągarki ogólnego przeznaczenia z napędem ręcznym wszystkich mechanizmów o udźwigu do 2000 kg objęte są dozorem uproszczonym. Powyżej 2000 kg wchodzą w dozór ograniczony z badaniem doraźnym kontrolnym co 3 lata.

Osobno przepisy traktują wciągniki, wciągarki i żurawie z napędem elektrycznym jednofazowym o udźwigu do 1000 kg, które również objęte są dozorem uproszczonym. Granica przebiega więc nie między „ręcznym a elektrycznym”, tylko dokładnie tam, gdzie stawia ją tabela.

Wciągnik z napędem mechanicznym: badanie co 2 lata

Wciągniki i wciągarki ogólnego przeznaczenia z napędem mechanicznym objęte są dozorem ograniczonym, a badanie doraźne kontrolne przechodzą co 2 lata. Wciągniki i wciągarki specjalnego przeznaczenia mają dozór pełny i badanie okresowe co rok.

Do tego dochodzą przeglądy konserwacyjne. Wciągnik z napędem ręcznym wymaga przeglądu co 90 dni, z napędem mechanicznym co 30 dni, a wciągnik specjalnego przeznaczenia co 30 dni. Terminy te wykonuje konserwator, a nie inspektor, i wpisuje wynik do dziennika konserwacji. Co ma znaleźć się w takim wpisie, opisujemy w tekście o tym, co ile robi się przegląd maszyny.

Podnośniki do samochodów: cztery różne przypadki

Dźwigniki, w których przewidziano wchodzenie osób na element przenoszący obciążenie albo przebywanie pod tym elementem, mają dozór pełny i badanie okresowe co rok. Dźwigniki stałe, przewoźne oraz przenośne do podnoszenia całych pojazdów objęte są dozorem ograniczonym z badaniem co 2 lata.

Dźwigniki przenośne inne niż te, o udźwigu powyżej 2 ton, przechodzą badanie co 3 lata, a o udźwigu do 2 ton objęte są dozorem uproszczonym. Przegląd konserwacyjny dźwigników z pierwszej grupy wykonuje się co 90 dni, pozostałych co 180 dni.

Co zostaje poza rozporządzeniem

Rozporządzenie wprost wyłącza ze swojego zakresu dźwigniki stanowiące wyposażenie pojazdów, dźwigniki do pochylania stołów technologicznych oraz dźwigniki przenośne z napędem ręcznym. Podnośnik hydrauliczny wożony w bagażniku i lewarek przy kole zostają więc poza tymi przepisami.

To wyłączenie bywa nadużywane w rozmowie, bo brzmi szeroko. Dotyczy jednak napędu ręcznego i wyposażenia pojazdu, a nie podnośnika kolumnowego zamontowanego na stałe w warsztacie. Podobne nieporozumienie opisujemy przy okazji tego, dlaczego ładowarka nie podlega dozorowi, a wózek podnośnikowy tak.

Zgłoszenie urządzenia: co trzeba dołączyć

Eksploatujący, zgłaszając urządzenie transportu bliskiego do jednostki dozoru, dołącza dwa egzemplarze dokumentacji. Składają się na nią identyfikacja i ogólny opis urządzenia z uwzględnieniem dopuszczalnych konfiguracji użytkowania, rysunek zestawieniowy, instrukcja eksploatacji, schematy elektryczne, hydrauliczne i pneumatyczne, o ile mają zastosowanie, oraz schemat układów cięgnowych w mechanizmach napędowych.

Przy urządzeniach montowanych w miejscu eksploatacji dochodzi dokumentacja uzupełniająca: szkic sytuacyjny, schematy zasilania, poświadczenie prawidłowości montażu i przeprowadzonych prób oraz protokoły pomiarów rezystancji izolacji i ochrony przeciwporażeniowej. Brak któregokolwiek z tych dokumentów przesuwa termin uruchomienia. Co jeszcze musi mieć maszyna, rozpisujemy w tekście o tym, jakich dokumentów wymaga kontrola.

Ludzie: zaświadczenia ważne od pięciu do dziesięciu lat

Osoby obsługujące i konserwujące urządzenia techniczne muszą mieć zaświadczenia kwalifikacyjne potwierdzające umiejętność praktycznego wykonywania tych czynności oraz znajomość warunków technicznych dozoru, norm i przepisów. Zaświadczenia wydaje się na czas określony, nie krótszy niż 5 lat i nie dłuższy niż 10 lat.

Kwalifikacje sprawdza komisja powołana przez organ jednostki dozoru, a do postępowania dopuszcza się osoby pełnoletnie władające językiem polskim w stopniu umożliwiającym jego przeprowadzenie albo zapewniające udział tłumacza przysięgłego. Za nieprzestrzeganie warunków technicznych dozoru organ może cofnąć uprawnienia wynikające z zaświadczenia.

Jak sprawdzić własny warsztat w kwadrans

Wypisz urządzenia nazwami z dokumentacji, nie potocznymi. Przy każdym zanotuj napęd i udźwig z tabliczki znamionowej, bo to te dwie liczby wyznaczają wiersz w tabeli. Potem sprawdź formę dozoru i termin badania, a przy urządzeniach objętych dozorem uproszczonym odnotuj, że decyzji dla nich się nie wydaje.

Na koniec przejrzyj zaświadczenia kwalifikacyjne ludzi obsługujących ten sprzęt i daty ich ważności. Jeżeli w spisie pojawi się urządzenie, przy którym doszło kiedyś do uszkodzenia, sprawdź, czy zgłoszono je do jednostki dozoru, bo taki obowiązek dotyczy również urządzeń objętych dozorem uproszczonym. Opisujemy to w tekście o tym, co robić w pierwszej godzinie po awarii.

Najczęstsze pytania