Sprężarka śrubowa czy tłokowa: co się opłaca w warsztacie i w hali

Rozmowa o sprężarce zaczyna się zwykle od pytania, czy brać śrubową, czy tłokową, i to jest pytanie drugie w kolejności. Pierwsze brzmi: ile sprężonego powietrza zakład zużywa w szczycie i jak długo bez przerwy. Odpowiedź na nie przesądza wybór konstrukcji, a nie odwrotnie.

Zapotrzebowanie na powietrze, czyli liczba, od której się zaczyna

Zsumuj zużycie wszystkich odbiorników, które mogą pracować jednocześnie: pistoletów, kluczy udarowych, szlifierek, pras, urządzeń lakierniczych. Każdy ma podane zużycie w litrach na minutę przy określonym ciśnieniu. Do sumy dolicz zapas na nieszczelności instalacji i na sprzęt, który dojdzie w ciągu kilku lat.

Dopiero z tą liczbą idzie się do sprzedawcy. Sprężarka dobrana poniżej zapotrzebowania pracuje bez przerwy i zużywa się szybciej, a przewymiarowana kosztuje więcej przy zakupie i w rachunku za energię.

Czas pracy: sprawdź deklarację producenta, nie opis w folderze

Popularna zasada mówi, że sprężarka śrubowa nadaje się do pracy ciągłej, a tłokowa do dorywczej. To zdanie sprawdza się jako punkt wyjścia, natomiast wiążącą odpowiedź daje instrukcja konkretnego urządzenia, bo to producent opisuje w niej zastosowanie zgodne z przeznaczeniem oraz możliwe do przewidzenia niewłaściwe użycie.

Instrukcja jest dokumentem, którego maszyna nie może nie mieć, więc żądanie jej przed zakupem jest zwykłą ostrożnością, a nie fanaberią. Co jeszcze musi się w niej znaleźć, rozpisujemy w tekście o tym, jakie dokumenty musi mieć maszyna.

Hałas: 70 i 80 decybeli, czyli progi w dokumentach producenta

Producent ma podać w instrukcji poziom ciśnienia akustycznego na stanowiskach pracy skorygowany charakterystyką A, jeżeli przekracza on 70 dB(A). Jeżeli nie przekracza, ma to wyraźnie zaznaczyć. Przy poziomie powyżej 80 dB(A) dochodzi obowiązek podania poziomu mocy akustycznej maszyny.

Jest jeszcze przepis, o którym mało kto pamięta przy negocjacjach: treść materiałów promocyjnych dotycząca parametrów emisji ma być taka sama jak w instrukcji. Folder obiecujący cichszą pracę niż dokument dołączony do maszyny jest więc materiałem niezgodnym z przepisami, a nie sprytnym chwytem sprzedażowym.

85 decybeli w hali i trzy granice, które obowiązują naraz

Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do ośmiogodzinnego dobowego wymiaru czasu pracy nie może przekraczać 85 dB. Obok niego obowiązują dwie kolejne wartości: maksymalny poziom dźwięku A do 115 dB i szczytowy poziom dźwięku C do 135 dB. Przepisy mówią wprost, że wszystkie trzy obowiązują jednocześnie.

Dla wyboru sprężarki to ma prosty skutek. Urządzenie o wysokiej emisji zwykle da się kupić taniej, tylko rachunek wraca w postaci obudowy dźwiękochłonnej, osobnego pomieszczenia albo ochronników słuchu dla ludzi pracujących obok.

Zbiornik w sprężarce bywa urządzeniem pod dozorem

Urząd Dozoru Technicznego wymienia zbiorniki w agregatach sprężarkowych wśród urządzeń ciśnieniowych podlegających dozorowi. Zaskakuje to najczęściej w warsztatach, bo sprężarka kojarzy się z wyposażeniem, a nie z urządzeniem nadzorowanym przez urząd.

O obowiązku decydują parametry, nie nazwa. Zbiornik stały wymaga decyzji zezwalającej na eksploatację, gdy nadciśnienie przekracza 0,7 bara, a iloczyn nadciśnienia i pojemności przekracza 300 bar × litr. Dwa urządzenia o zbliżonej wydajności mogą więc mieć inny status. Pełną listę urządzeń objętych dozorem opisujemy w tekście o tym, które maszyny trzeba zgłosić do UDT.

Warsztat i hala to dwa różne zamówienia

W warsztacie samochodowym sprężarka pracuje skokowo: kilka minut przy kluczu udarowym, potem cisza. Liczy się cena, miejsce zajmowane pod ścianą i to, żeby urządzenie nie wymagało obsługi codziennie.

W hali produkcyjnej powietrze zasila linię i zatrzymanie sprężarki zatrzymuje produkcję. Wtedy przed ceną stoją ciągłość pracy, dostępność serwisu i koszt energii liczony na kilka lat. Jak zestawić te pozycje w jednym rachunku, pokazujemy w tekście o tym, ile naprawdę kosztuje maszyna w firmie.

Rachunek za prąd policz sam, zanim uwierzysz w oszczędności z oferty

Sprężarka jest odbiornikiem, który pracuje przez większość zmiany, więc energia bywa w jej przypadku pozycją porównywalną z ceną zakupu rozłożoną na lata. Rachunek robi się z trzech liczb: mocy silnika, szacowanej liczby godzin pracy w roku oraz stawki za kilowatogodzinę z własnej faktury.

Iloczyn tych trzech pozycji daje kwotę, którą warto zestawić z różnicą w cenie między urządzeniami. Sprężarka droższa o kilka tysięcy złotych, ale pracująca krócej przy tym samym zadaniu, potrafi wyjść taniej już w drugim roku. Liczby do tego rachunku bierz z dokumentacji, nie z opisu w ofercie.

Odbiór: co przeczytać z tabliczki i z dokumentów

Oznaczenia maszyny muszą być widoczne, czytelne i trwałe, a zawierać co najmniej nazwę i adres producenta, określenie maszyny, oznakowanie CE, oznaczenie serii lub typu, numer seryjny oraz rok budowy rozumiany jako rok zakończenia produkcji. To pierwsza rzecz do sprawdzenia przy dostawie, bo rok budowy bywa inny niż rok sprzedaży.

W instrukcji szukaj deklaracji zgodności WE albo dokumentu przedstawiającego jej treść, opisu stanowisk pracy, warunków zachowania stateczności, sposobu postępowania w razie wypadku lub awarii oraz opisu czynności regulacyjnych i konserwacyjnych po stronie użytkownika. Braki w tym zestawie zgłasza się przy odbiorze, a nie po pierwszej awarii.

Cztery rzeczy do sprawdzenia przed podpisaniem zamówienia

Po pierwsze, wydajność w litrach na minutę przy ciśnieniu, którego naprawdę potrzebujesz, zestawiona z sumą zapotrzebowania odbiorników. Po drugie, deklarowany przez producenta sposób pracy, wyczytany z instrukcji, a nie z opisu w ofercie. Po trzecie, poziom hałasu z instrukcji i miejsce, w którym urządzenie stanie.

Po czwarte, tabliczka znamionowa zbiornika: pojemność i dopuszczalne nadciśnienie. Jeżeli parametry przekraczają progi dozoru, do kosztu dochodzą badania i cały rytm przeglądów, który przy tym idzie. Co ile wraca serwis przy takim sprzęcie, opisujemy w tekście o tym, co ile robi się przegląd maszyny.

Najczęstsze pytania